Een dikke wang: wanneer is dat spoed?
Een zwelling in de wang of het tandvlees betekent dat een ontsteking zich buiten de tand heeft uitgebreid. Dat is bijna altijd een reden om dezelfde dag te bellen, en soms om direct te bellen.
Wat een zwelling betekent
Zolang een ontsteking binnen de tand blijft, voelt u pijn maar ziet u niets. Zodra er zwelling ontstaat, is die grens overschreden: de ontsteking heeft zich een weg gebaand door het bot naar het zachte weefsel eromheen.
Dat is een ander soort probleem dan kiespijn. Het hoeft niet erger te doen, maar het kan zich vanaf dat punt verder verspreiden, en dat gebeurt vlak bij de luchtweg en de oogkas.
Vandaar het uitgangspunt: een dikke wang die van een tand komt, is altijd dezelfde dag bellen.
Waarom het niet vanzelf overgaat
Dit is het meest voorkomende misverstand, en het kost mensen soms weken.
Een abces bouwt druk op. Op het moment dat het zich een weg naar buiten vindt, valt die druk weg. De hevige pijn zakt, er komt soms een vieze smaak, en het lijkt de goede kant op te gaan.
Wat er werkelijk gebeurt is dat de ontsteking meer ruimte heeft gekregen. De bron zit nog steeds in de tand, en die blijft nieuwe bacteriën leveren. Na een tijd sluit het kanaaltje zich weer, de druk loopt op, en het begint opnieuw.
Elke ronde kost bot rond de wortel. Dat is precies het bot dat u later nodig heeft, of u nu de tand wilt behouden of hem wilt vervangen door een implantaat.
De signalen die niet kunnen wachten
Dezelfde dag bellen is het uitgangspunt. Direct bellen is nodig bij:
Koorts of algemeen ziek zijn. De ontsteking is dan niet meer alleen lokaal.
Uitbreiding naar het oog of de hals. Een zwelling die omhoog kruipt richting het onderooglid, of omlaag richting de kaakrand en de hals, volgt de ruimtes waarlangs het zich kan verspreiden.
Minder ver open kunnen. Als de kaakspieren meedoen, zit de ontsteking dieper dan alleen onder het tandvlees.
Moeite met slikken. Dit betekent dat de zwelling richting de mondbodem of de keel gaat.
Wordt ademen moeilijk, dan is dat een medisch spoedgeval en belt u 112. Deze situaties zijn zeldzaam, maar ze ontstaan bijna altijd uit een tandontsteking die te lang heeft doorgelopen.
Wat u tot de afspraak kunt doen
Koel van buitenaf met een koud doekje, in periodes van een kwartier. Vermijd warmte in elke vorm, dus ook geen warme kompressen en geen warm spoelen: warmte laat de zwelling uitzetten.
Houd de mond zo schoon mogelijk. Poetsen is op de gezwollen plek onprettig, maar juist daar hoopt zich anders meer op. Spoel eventueel voorzichtig met lauw zout water.
Neem een pijnstiller op de aanbevolen dosering. Leg nooit een pijnstiller op het tandvlees, en probeer de zwelling niet zelf te openen of leeg te drukken.
Buiten onze openingstijden, in het weekend en op feestdagen kunt u terecht bij Dental365; op onze spoedpagina staat hoe u dat regelt.
Hoe wij het aanpakken
Het eerste doel is de druk eraf halen. Dat geeft in de meeste gevallen binnen enkele uren duidelijk verlichting, en het is ook wat de ontsteking daadwerkelijk tot staan brengt.
Afhankelijk van waar het abces zit, gebeurt dat door de tand van binnenuit te openen zodat de ontsteking via het wortelkanaal kan aflopen, of door de zwelling zelf onder verdoving een uitweg te geven.
Antibiotica zetten we erbij in wanneer de ontsteking zich uitbreidt of wanneer er koorts is. Ze zijn dan een aanvulling die de verspreiding afremt, terwijl de behandeling van de tand het werkelijke probleem oplost. Waarom ze op zichzelf zo weinig doen, leggen we uit in ons artikel over antibiotica bij kiespijn.
En daarna
Pas als het rustig is, is er iets zinnigs te zeggen over het vervolg. Soms is de tand goed te behouden met een wortelkanaalbehandeling. Soms is er te veel bot verloren gegaan en is trekken de eerlijkere keuze.
Wij bespreken dat met de foto erbij, en met een schriftelijke begroting voordat er iets gebeurt. Moet de tand eruit en is het bot eromheen gezond, dan kan er in dezelfde afspraak vaak al een implantaat komen. Bij een doorgemaakte ontsteking is dat lang niet altijd verstandig, en dan zeggen we dat ook.
Wat wij hierin doen
We beoordelen eerst hoe uitgebreid het is: waar de zwelling zit, of u nog goed open kunt, of er koorts is en of de zwelling begrensd blijft. Dat bepaalt de urgentie meer dan de pijn zelf.
Met een röntgenfoto zoeken we de bron. Meestal is dat een tand met een afgestorven zenuw of een ontstoken verstandskies. Bij twijfel over de uitbreiding maken we een 3D-beeld met onze eigen CBCT-scanner.
Daarna halen we de druk eraf. Dat kan door de tand van binnenuit te openen, of door een abces te laten aflopen. Dat geeft doorgaans binnen enkele uren duidelijk verlichting.
Antibiotica schrijven we voor wanneer de ontsteking zich uitbreidt of wanneer u koorts heeft, dus als aanvulling en niet als vervanging van de behandeling zelf.
Pas als de ontsteking tot rust is, bespreken we het vervolg: een wortelkanaalbehandeling, of het trekken van de tand met daarna de vervanging.
Veelgestelde vragen
Mijn wang is dik maar de pijn is juist minder. Is het aan het genezen?
Meestal niet. Wanneer een abces zich een weg naar buiten baant, neemt de druk in de tand af en daarmee de pijn. Dat voelt als vooruitgang, maar de ontsteking is dan juist groter geworden. Bel ook als de pijn is afgenomen.
Kan ik erop koelen?
Ja, koel van buitenaf met een koud doekje of een coldpack in een theedoek, in periodes van een kwartier. Gebruik geen warmte: warmte laat een ontsteking uitzetten en kan de zwelling verergeren.
Mag ik een abces zelf openprikken?
Nee. U brengt daarmee bacteriën van buiten naar binnen en de opening sluit zich meestal binnen een dag weer, waarna de druk terugkomt. Laat dit doen op de praktijk, waar het schoon en met verdoving gebeurt.
Waarom krijg ik niet gewoon antibiotica?
Antibiotica bereiken de binnenkant van een tand niet, omdat daar geen bloedvaten meer naartoe lopen. Ze kunnen de uitbreiding in het weefsel afremmen, maar zolang de bron in de tand blijft zitten komt het terug zodra de kuur op is. Daarom is de behandeling van de tand zelf altijd nodig.
Wanneer is het echt spoedeisend?
Bij koorts, bij een zwelling die naar het oog of de hals uitbreidt, bij minder ver open kunnen, en bij moeite met slikken. Wordt ademen moeilijk, bel dan 112. Dit zijn zeldzame situaties, maar ze horen wel bekend te zijn.
Kan een dikke wang ook een andere oorzaak hebben?
Ja. Een gezwollen speekselklier, een allergische reactie of een ontstoken lymfeklier geven ook zwelling in dat gebied. Daarom beoordelen we altijd eerst waar het vandaan komt in plaats van meteen te behandelen.
Meer over deze behandeling
Meer over dit onderwerp
Een vraag over uw eigen situatie?
Dit artikel is algemeen; uw mond is dat niet. Twijfelt u of dit op u van toepassing is, stel de vraag gerust. We kijken liever een keer mee dan dat u ermee blijft lopen.