Mijn kroon of vulling is losgelaten. Wat nu?

Het eerste wat u moet doen

Zoek hem op en bewaar hem. Een kroon die er in zijn geheel af is gekomen, is in veel gevallen gewoon opnieuw vast te zetten, en dat scheelt u een compleet nieuwe kroon.

Leg hem in een doosje of zakje en neem hem mee naar de afspraak. Ook een afgebroken stuk vulling of een stukje tand is de moeite waard om te bewaren.

En het eerste wat u níet moet doen

Zelf vastlijmen. Dit gebeurt vaker dan u denkt, en het is de enige fout die echt schade aanricht.

Secondelijm en andere huis-tuin-en-keukenlijmen horen niet in de mond. Ze zijn er niet op getest, ze kunnen het tandvlees beschadigen, en het belangrijkste: ze zijn nauwelijks te verwijderen zonder de kroon of de tandstomp eronder te beschadigen.

Wat dan gebeurt, is precies het omgekeerde van wat werd bedoeld: een kroon die met een korte afspraak terug had gekund, moet nu opnieuw gemaakt worden. In het slechtste geval is er zoveel van de stomp meegegaan dat er helemaal geen kroon meer op kan.

Ook af te raden: hem met kauwgom op zijn plek houden, of proberen hem “even” terug te duwen en er dan op eten. In de apotheek zijn tijdelijke cementen te koop; die kunnen als noodgreep voor een enkele dag, maar bel ons liever gewoon.

Waarom u ook zonder pijn moet bellen

De meeste mensen bellen als het pijn doet. Bij een losgelaten kroon is dat vaak niet zo, en dat leidt tot uitstel.

Twee dingen gaan er dan mis.

De stomp staat bloot. Wat onder een kroon zit, is een afgeslepen tand zonder de beschermende glazuurlaag die er ooit omheen zat. Die is gevoelig voor koud en warm, en hij breekt makkelijker dan een gewone tand.

De buren schuiven op. Tanden staan onder lichte druk van elkaar. Valt daar een kroon tussenuit, dan kantelen de buurtanden binnen enkele dagen al een fractie de ruimte in. Dat is genoeg om de oude kroon niet meer passend te krijgen.

Bel dus dezelfde dag. Wij houden dagelijks plekken vrij voor dit soort dingen.

Wat wij dan bekijken

De vraag is niet of de kroon eraf is, maar waarom.

Zit de kroon nog goed en is de tand eronder gezond? Dan reinigen we beide, controleren we de pasvorm en zetten we hem opnieuw vast. Korte afspraak.

Zit er bederf onder de rand? Dat is de meest voorkomende oorzaak: onder de kroonrand ontstond cariës, het hechtvlak brokkelde af en op enig moment liet hij los. Dan moet dat bederf er eerst uit, en pas daarna kijken we of de oude kroon nog past.

Is er een stuk tandstomp meegekomen? Kijk in de kroon: zit er tandmateriaal in vast, dan is de tand eronder gebroken. Dat verandert de situatie, en soms is dan een opbouw of een wortelkanaalbehandeling nodig voordat er iets terug kan.

Klemt of knarst u? Dan kan de kroon zijn losgekomen door de kracht die erop staat. In dat geval is een knarsbeugel onderdeel van de oplossing, anders herhaalt het zich.

Bij een vulling ligt het net anders

Een uitgevallen vulling is zelden terug te plaatsen; die maken we opnieuw. Wat wél helpt, is snel komen.

De holte die achterblijft heeft scherpe randen en vangt etensresten. Bovendien ligt het tandbeen bloot, wat de tand gevoelig maakt voor koud en zoet. En hoe langer die holte open staat, hoe groter de kans dat het bederf verder gaat en de vulling die eerst volstond een kroon wordt.

Tot de afspraak

• Kauw op de andere kant
• Houd de plek schoon; voorzichtig langs poetsen mag en moet
• Vermijd erg warm, koud, hard en kleverig eten
• Bescherm een gevoelige stomp zo nodig met tandwas of een propje suikervrije kauwgom
• Neem de kroon of het stukje mee

En als u hem hebt ingeslikt: dat is vervelend maar zelden gevaarlijk, het gaat er doorgaans vanzelf weer uit. Bel ons wel even, dan weten we wat we moeten voorbereiden.