Elektrisch of handmatig poetsen: maakt het uit?

Het korte antwoord op de vraag in de titel

Ja, een elektrische borstel poetst gemiddeld iets effectiever. En nee, dat is niet waar de meeste winst te halen valt.

Het verschil tussen elektrisch en handmatig is namelijk kleiner dan het verschil tussen wél en niet dagelijks tussen uw tanden reinigen. Wie een elektrische borstel koopt en verder niets verandert, verbetert iets. Wie ragers gaat gebruiken, verbetert veel.

Toch is er een goede reden waarom wij een elektrische borstel vaak aanraden, en die reden is niet de techniek zelf.

Waarom elektrisch het makkelijker maakt

Goed handmatig poetsen vraagt iets wat de meeste mensen niet doen: kleine bewegingen, onder een lichte hoek naar de tandvleesrand, zonder druk, twee minuten lang.

De meest gemaakte fout is boenen: grote horizontale halen met kracht. Dat voelt grondig, maar het reinigt de tandvleesrand slecht en het schuurt op termijn de tandhalzen weg.

Een elektrische borstel neemt die beweging van u over. U hoeft hem alleen nog rustig van tand naar tand te verplaatsen en licht tegen te houden. Daardoor vergeeft hij techniekfouten.

Daar komt bij dat vrijwel elke elektrische borstel een timer heeft. Dat is minder triviaal dan het klinkt, want bijna iedereen poetst korter dan hij denkt. Wie meet, poetst langer.

Veel modellen hebben ook een drukwaarschuwing. Dat is nuttig voor precies de groep die het hardst poetst en daar het meeste last van krijgt.

Als u met de hand poetst

Dan is er geen enkele reden om over te stappen, mits het goed gebeurt. Vier punten:

Zachte tot medium haren. Harde haren poetsen niet schoner en beschadigen wel.

Kleine bewegingen, niet boenen. Zet de borstel schuin tegen de tandvleesrand en maak korte, trillende of kleine ronddraaiende bewegingen. Werk systematisch, zodat u niets overslaat.

Twee minuten, echt. Leg een klok neer en meet het een keer. Vrijwel iedereen schrikt van het verschil.

Licht drukken. Plak is zacht en zit los; die hoeft niet weggeschraapt te worden. De borstelharen moeten de tand raken, niet platgedrukt worden.

Waar het echt misgaat

Elke tand heeft vijf vlakken. Een tandenborstel bereikt er drie: de voorkant, de achterkant en het kauwvlak. De twee vlakken die tegen de buurtanden aan liggen, bereikt hij niet.

Dat is niet een detail. Dat is ongeveer veertig procent van het oppervlak dat u dagelijks poetst zonder eraan te komen.

En precies daar zit het probleem: tussen de kiezen en langs de tandvleesrand ontstaan de meeste gaatjes en begint de meeste tandvleesontsteking. Het is beschut, het blijft vochtig, en er komt nooit een borstel langs.

Daarom is de belangrijkste vraag niet welke borstel u gebruikt, maar of u dagelijks tussen uw tanden reinigt.

Ragers of floss

Ragers zijn kleine borsteltjes op een steeltje die u tussen de tanden schuift. Waar ze passen, hebben ze de voorkeur: ze reinigen bredere ruimtes beter dan floss en de meeste mensen houden ze langer vol, simpelweg omdat het minder gedoe is.

Ze bestaan in verschillende maten, en dat luistert nauw. Een te kleine rager glijdt er doorheen zonder de wanden te raken en doet dus vrijwel niets, terwijl het wel voelt alsof u iets doet. Een te grote past niet of beschadigt. Bij de reiniging bepalen we welke maat waar past; vaak zijn dat er twee of drie verschillende in één mond.

Floss is er voor de plekken waar geen rager tussen past, meestal bij mensen met nauw op elkaar staande tanden. Belangrijk is dat u de draad om de tand krult en langs het oppervlak schuift, in plaats van hem recht op en neer te bewegen.

Beide werken alleen als u het dagelijks doet. Eén keer per week is voor dit doel bijna hetzelfde als nooit.

Bloedend tandvlees is geen reden om te stoppen

Dit is de reden waarom mensen het vaakst weer stoppen met flossen of ragen: de eerste dagen bloedt het.

Dat is geen beschadiging. Het is ontsteking, en ontstoken tandvlees bloedt bij aanraking. Blijft u dagelijks reinigen, dan trekt de ontsteking weg en stopt de bloeding meestal binnen één tot twee weken.

Wie op dat moment stopt omdat het “kennelijk te ruw” was, laat de ontsteking in stand. Blijft het na twee weken bloeden, laat het dan bekijken, want dan speelt er waarschijnlijk meer.

Twee kleine dingen die veel opleveren

Spoel niet na met water. Tandpasta bevat fluoride, en dat werkt door contact met het glazuur. Wie na het poetsen de mond uitspoelt, spoelt dat meteen weg. Spuug de pasta uit en laat de rest zitten.

Poets niet direct na iets zuurs. Na sinaasappelsap, frisdrank of braken is het glazuur tijdelijk verweekt. Poetsen schuurt het dan weg. Spoel met water en wacht een halfuur.

En dan nog dit

Geen poetsadvies, hoe goed ook, haalt tandsteen weg dat al vastzit, en al helemaal niet wat onder de tandvleesrand zit. Daarvoor is een professionele reiniging nodig.

Andersom geldt net zo hard: die reiniging geeft u een schone start, maar wat u de maanden erna dagelijks doet, bepaalt hoe lang dat zo blijft.