Er groeit een tand achter het melktandje van mijn kind

Wat u ziet

Uw kind van zes of zeven doet zijn mond open en er staan opeens twee rijen tanden onder. Achter de melktandjes, die nog gewoon vastzitten, is een blijvende tand doorgebroken.

Het beeld is alarmerender dan de situatie. Het komt zo vaak voor dat er een bijnaam voor bestaat: haaientandjes, naar het dier dat inderdaad meerdere rijen tanden heeft.

Waarom het gebeurt

Bij het wisselen horen twee dingen tegelijk te gebeuren. De wortel van het melktandje lost langzaam op, waardoor het los gaat zitten en uitvalt. En de blijvende tand eronder schuift omhoog, klaar om die plek in te nemen. Hoe wij het wisselen volgen, staat op onze pagina over tandheelkunde voor kinderen.

Meestal lopen die twee gelijk op. Maar soms is de blijvende tand sneller klaar dan het melktandje, of lost de wortel van het melktandje net wat trager op. De blijvende tand wijkt dan uit naar de enige ruimte die er is: erachter.

Bij de ondervoortanden gebeurt dat het vaakst, omdat daar de minste ruimte is en de wissel er begint.

Waarom het meestal vanzelf goed komt

Dit verrast ouders het meest: er hoeft vaak niets te gebeuren.

Zodra het melktandje uitvalt, komt er ruimte vrij aan de voorkant. De tong doet vervolgens het werk. Die duwt bij elke slik, en dat gebeurt honderden keren per dag, lichtjes tegen de tanden aan. Die zachte, constante druk brengt de blijvende tand naar de plek waar hij hoort.

Dat gaat niet in een week. Reken op enkele weken tot een paar maanden waarin de tand geleidelijk naar voren kantelt. In die periode ziet het er nog scheef uit, en dat is geen reden tot zorg.

Wat u zelf kunt doen

Laat wiebelen. Hoe meer het melktandje beweegt, hoe sneller het loslaat. Uw kind mag er met de tong of een schone vinger aan duwen zoveel het wil.

Forceer niet. Het touwtje aan de deurklink is folklore. Zit de wortel er nog gedeeltelijk in, dan doet trekken pijn en beschadigt het tandvlees. Wiebelen is genoeg; als het tandje er klaar voor is, laat het los.

Blijf goed poetsen op die plek. Twee rijen tanden betekent hoekjes waar plak zich ophoopt, en het tandvlees ertussen raakt makkelijk geïrriteerd. Poets mee of na; kinderen hebben de fijne motoriek voor die plek nog niet.

Wanneer u wél langs moet komen

Vier situaties.

Het melktandje beweegt na twee tot drie maanden nog niets. Dan is de wortel waarschijnlijk niet opgelost en gaat het uit zichzelf niet meer.

Er is pijn, of het tandvlees rond het melktandje is rood en gezwollen.

Uw kind durft er niet op te bijten en gaat de andere kant gebruiken.

Er komt geen ruimte vrij, ook niet nadat het melktandje eruit is, en de tand blijft duidelijk achter de rij staan.

In het eerste geval halen we het melktandje weg. Dat klinkt ingrijpender dan het is: bij een wisselende tand is de wortel meestal al voor een groot deel opgelost, dus er zit veel minder vast dan bij een gewone tand.

Hoe wij naar de wissel kijken

Bij de controle kijken we niet alleen naar dit ene tandje maar naar het geheel: welke tanden zijn doorgebroken, in welke volgorde, en is er genoeg ruimte in de kaak voor wat er nog moet komen.

Blijkt er structureel te weinig ruimte, dan is dat iets om in de gaten te houden, niet om meteen op te handelen. Een eerste orthodontisch advies is vaak pas jaren later aan de orde. We zeggen liever “dit volgen we” dan dat we iets in gang zetten wat nog niet nodig is.

En als het bij de kiezen gebeurt

Hetzelfde principe geldt achterin, maar daar valt het minder op omdat u er niet zo goed bij kunt kijken. Merkt u dat uw kind achterin gevoelig is tijdens de wissel, of dat er tandvlees over een doorbrekende kies heen ligt, meld het dan bij de controle.

Juist bij pas doorgebroken blijvende kiezen kunnen we de diepe groeven afsluiten met een dun laagje kunsthars. Dat is pijnloos en beschermt de kies in de jaren waarin hij het kwetsbaarst is.