Moet mijn verstandskies eruit?
Lang niet altijd. Een verstandskies die geen klachten geeft en goed schoon te houden is, mag gewoon blijven zitten. Het gaat om de reden, niet om de kies.
Waarom “ze moeten er toch een keer uit” niet klopt
Veel mensen gaan ervan uit dat verstandskiezen er op enig moment nu eenmaal uit gaan. Dat beeld stamt uit een tijd waarin preventief verwijderen gebruikelijker was.
Dat doen wij niet. Een verstandskies die niets doet en goed te reinigen is, is een gewone kies. Er is geen reden om een ingreep te doen aan iets wat geen probleem geeft, en elke ingreep kent zijn eigen ongemak en risico.
De vraag is dus niet of het een verstandskies is, maar of hij ergens last van geeft of dreigt te gaan geven.
Wanneer wél
Vier redenen komen het vaakst voor.
Te weinig ruimte. De kies groeit scheef en duwt tegen de buurkies. Dat geeft pijn en kan die buurkies beschadigen, precies op de plek waar u er zelf niet bij komt.
Terugkerende ontsteking. Een half doorgebroken kies zit gedeeltelijk onder een flapje tandvlees, en daar verzamelen zich bacteriën die u niet weg krijgt. Het resultaat is een ontsteking die telkens terugkomt op dezelfde plek: pericoronitis.
Cariës op een lastige plek. Een verstandskies staat helemaal achterin en is moeilijk goed te poetsen. Ontstaat daar een gaatje, of erger nog aan de achterkant van de buurkies, dan is herstellen soms niet zinvol meer.
Een cyste of ruimtegebrek bij een beugelbehandeling. Beide zijn duidelijk zichtbaar op een röntgenfoto en vragen om een gerichte beslissing.
De signalen
Herkent u een of meer van deze, laat het dan bekijken:
- Zeurende of kloppende pijn achter in de kaak
- Gezwollen, rood of pijnlijk tandvlees rond de kies
- Uw mond minder ver open kunnen doen, of dat het pijn doet
- Een vieze smaak of nare adem rond die plek
- Ontstekingen die telkens op dezelfde plek terugkomen
Vooral dat laatste telt zwaar. Eén keer een ontstoken flapje kan toeval zijn; drie keer op dezelfde plek betekent dat de situatie zichzelf niet oplost.
Waarom we eerst een foto maken
Bij onderste verstandskiezen loopt er een zenuwbaan door de kaak, en die ligt soms vlak langs de wortels van de kies. Die zenuw verzorgt het gevoel in uw lip en kin.
Op een gewone röntgenfoto ziet u alles plat, en dan is de werkelijke afstand tussen wortel en zenuw niet altijd betrouwbaar in te schatten. Een 3D-scan laat die verhouding wel zien.
Dat is geen formaliteit. Wat we op die beelden zien, bepaalt hoe we de kies benaderen, of we hem in delen weghalen, en heel soms of verwijderen wel de verstandigste keuze is. Bij zeer complexe ligging verwijzen we naar een kaakchirurg.
Heel soms geeft een ingreep in dat gebied tijdelijk een doof of tintelend gevoel in lip, kin of tong. Juist daarom kijken we vooraf.
De ingreep zelf
Onder lokale verdoving. U voelt druk en beweging, geen pijn.
Zit de kies er gewoon in, dan gaat hij in zijn geheel eruit. Ligt hij scheef of nog deels onder het tandvlees, dan maken we een kleine opening in het tandvlees en halen we de kies zo nodig in delen weg. Dat klinkt ingrijpender dan het is: in stukken verwijderen betekent juist dat er minder kracht en minder bot bij nodig is.
Zo nodig hechten we de wond. Hechtingen halen we na ongeveer een week weg.
De dagen erna
Reken op wat zwelling en pijn. Die piekt rond achtenveertig uur en neemt daarna af, en gewone pijnstilling volstaat meestal.
Wat helpt: de eerste dag koelen, rustig aan doen, en niet roken. Dat laatste is het belangrijkste advies van allemaal.
Wat een reden is om te bellen: een nabloeding die niet stopt, pijn die na dag drie juist toeneemt, koorts, of moeite met slikken. Toenemende pijn na een paar rustige dagen wijst meestal op een droge kaak, en daar is een eenvoudige behandeling voor.
Wat wij hierin doen
We verwijderen alleen met een reden. Geen klachten en goed schoon te houden betekent bij ons: laten zitten en in de gaten houden bij de controle.
We beoordelen de ligging vooraf op een röntgenfoto. Ligt de kies dicht bij de zenuwbaan of is de situatie onduidelijk, dan maken we een 3D-scan; die hebben we in eigen huis.
We doen de ingreep onder lokale verdoving. U voelt druk, geen pijn. Bent u gespannen, dan nemen we extra tijd en werken we stap voor stap.
U krijgt duidelijke nazorg mee, inclusief wanneer u wél moet bellen. Bij zeer complexe extracties verwijzen we naar een kaakchirurg; dat is dan veiliger.
Veelgestelde vragen
Moet een verstandskies er altijd uit?
Nee. Geeft hij geen klachten en is hij goed schoon te houden, dan laten we hem zitten. We verwijderen alleen als er een duidelijke reden voor is, die vaak op een röntgenfoto zichtbaar is.
Doet het trekken pijn?
Tijdens de ingreep niet: door de verdoving voelt u alleen druk. Na afloop zijn wat pijn en zwelling normaal. Die pieken rond achtenveertig uur en nemen daarna af; paracetamol of ibuprofen volstaat meestal.
Hoe lang duurt het herstel?
De meeste klachten zijn binnen enkele dagen over. De meeste mensen werken na één tot twee dagen weer. Met intensief sporten wacht u beter twee tot drie dagen, omdat inspanning de bloeddruk verhoogt en een nabloeding kan uitlokken.
Moet de lege plek later opgevuld worden?
Bij een verstandskies niet. Die vervult geen essentiële rol bij het kauwen, dus er hoeft niets voor terug. Bij een andere tand of kies ligt dat anders; dan bespreken we de opties.
Wanneer moet ik na de ingreep bellen?
Bij een nabloeding die niet stopt, bij pijn die na dag drie juist toeneemt, bij koorts of bij moeite met slikken. Toenemende pijn na een paar dagen wijst vaak op een droge kaak, en dat is goed te behandelen.
Waarom mag ik niet roken na de ingreep?
Roken vertraagt de genezing en vergroot de kans op een pijnlijke droge kaak (alveolitis), waarbij het bloedstolsel uit de wond verdwijnt. Laat het de eerste dagen staan; dat scheelt aanzienlijk.
Meer over deze behandeling
Meer over dit onderwerp
Een vraag over uw eigen situatie?
Dit artikel is algemeen; uw mond is dat niet. Twijfelt u of dit op u van toepassing is, stel de vraag gerust. We kijken liever een keer mee dan dat u ermee blijft lopen.